AI ไม่ใช่แค่ซอฟต์แวร์ แต่คือ “โครงสร้างพื้นฐานใหม่ของโลก” ที่ขับเคลื่อนด้วยเม็ดเงินลงทุนระดับแสนล้านดอลลาร์ และยังเป็นตัวขับเคลื่อน GDP โลก โดยสถาบันการเงินระดับโลกประเมินว่า Generative AI และ Agentic AI จะช่วยเพิ่มมูลค่า GDP โลกได้ถึง 7% ประมาณ 7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในทศวรรษนี้ ผ่านการเพิ่มผลิตภาพ และการลดต้นทุนดำเนินงาน
หากมองในมิติของเศรษฐกิจโลกและการลงทุน เม็ดเงินลงทุนส่วนใหญ่ในปัจจุบันไหลไปสู่ เซมิคอนดักเตอร์และระบบคลาวด์ กลุ่มผู้ให้บริการคลาวด์ยักษ์ใหญ่ เช่น Microsoft, Google, AWS และ Meta ต่างขับเคี่ยวกันด้วยงบลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน AI รวมกันมากกว่า 150,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี เพื่อแย่งชิงชิปประมวลผล เช่น NVIDIA และสร้างศูนย์ข้อมูล หรือ Data Center
สมรภูมิ Geopolitics เกิดแนวคิด “Sovereign AI” หรือความมั่นคงด้านปัญญาประดิษฐ์ ประเทศมหาอำนาจมองว่าการพึ่งพาโมเดล AI จากประเทศอื่นมีความเสี่ยงสูง จึงเกิดการแข่งขันจัดตั้งศูนย์ข้อมูลและพัฒนาโมเดลของตนเองเพื่อควบคุมอธิปไตยทางข้อมูล
ปัจจุบันตลาด Generative AI โลกถูกขับเคลื่อนด้วยผู้เล่นเทคโนโลยีขั้นสูง ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ค่ายหลักในกลุ่ม Text, Reasoning & Agent ได้แก่ OpenAI ผลิตภัณฑ์ GPT-5 / 5.5 Pro, Google DeepMind ผลิตภัณฑ์ Gemini 3.1 Pro, Anthropic ผลิตภัณฑ์ Claude 4.6, Meta (Open-source) ผลิตภัณฑ์ Llama 4
ขณะที่ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนผ่านจากการเป็นเพียงผู้ใช้ มาสู่การเริ่มสร้างระบบนิเวศของตัวเอง โดยผู้ประกอบการไทยมี 3 กลุ่ม กลุ่มการเงินและโทรคมนาคม เช่น SCBX ที่ประกาศยุทธศาสตร์ AI-First นำ AI มาใช้วิเคราะห์ข้อมูลทางเลือกเพื่อประเมินความเสี่ยงสินเชื่อ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการแข่งขันในสนาม Virtual Bank, กลุ่ม AI Startups & Deep Tech ที่เน้นการพัฒนา AI เฉพาะทางเพื่อแก้ปัญหาที่โมเดลระดับโลกทำได้ไม่ดีเท่า เช่น ภาษาและการประมวลผลเสียง Gowajee ที่โดดเด่นเรื่อง Speech-to-Text ภาษาไทยปนอังกฤษและคำแสลง และ VISAI ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์วิเคราะห์กฎหมายไทยและระบบถอดความเสียง หรือ Perceptra AI วิเคราะห์ภาพเอกซเรย์ทรวงอก และกลุ่มสุดท้ายโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐ ที่มีแพลตฟอร์ม AI for Thai โดย NECTEC สวทช. และโครงการ OpenThaiGPT เพื่อเป็นรากฐานให้ผู้ประกอบการรายย่อยนำ AI ภาษาไทยไปใช้งานในต้นทุนต่ำ
และโอกาสของไทยที่จะกลายเป็นผู้พัฒนา AI มีมากน้อยแค่ไหน หรือเป็นได้แค่เพียงผู้รองรับโครงสร้างพื้นฐานสำหรับอุตสาหกรรม AI
เมื่อมองไปข้างหน้า ประเทศไทยยืนอยู่บนทางแยกสำคัญระหว่างการเป็น “ผู้สร้างนวัตกรรม” หรือ “ผู้ให้บริการพื้นที่ฝากวางระบบ” ซึ่งโอกาสความเป็นไปได้จริงในทางเศรษฐกิจถูกแบ่งออกเป็น 2 มิติ
มิติแรกคือ การเป็นผู้รองรับโครงสร้างพื้นฐานการลงทุน (Data Center & AI Cloud Hub) ประเทศไทยมีแต้มต่อสำคัญในภูมิภาคอาเซียน ทำให้ Tech Giants (เช่น Google, Microsoft, AWS) เลือกไทยเป็นหมุดหมายในการลงทุนสร้าง Data Center และ Cloud Region มูลค่าแสนล้านบาท ด้วยเหตุผลคือ ไทยตั้งอยู่ใจกลางอาเซียน และไม่มีปัญหาภัยพิบัติรุนแรง มีระบบไฟฟ้าที่เสถียร และมีแนวโน้มการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญของบริษัทระดับโลก มาตรการสนับสนุนจาก BOI ที่ดึงดูดทุนต่างชาติ (FDI) ได้ดี
แต่ยังมีข้อจำกัด คือการเป็นเพียงผู้รองรับโครงสร้างพื้นฐานจะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจช่วงก่อสร้างและดึงเม็ดเงิน FDI เข้ามาในตัวเลขที่สูงก็จริง แต่อัตราการจ้างงานระยะยาวจะค่อนข้างต่ำ เพราะ Data Center ใช้คนดูแลไม่มาก และกำไรส่วนใหญ่จากบริการคลาวด์จะไหลกลับประเทศต้นทาง
ขณะที่โอกาสที่ประเทศไทยจะกลายเป็นผู้พัฒนา AI น่าจะเป็นไปได้ในลักษณะ ผู้พัฒนาต่อยอดเฉพาะทาง แต่ยากที่จะเป็นผู้พัฒนาโมเดลระดับรากฐาน เนื่องจากข้อจำกัดในการแข่งขันระดับโลก ไทยไม่สามารถแข่งกับสหรัฐฯ หรือจีนในการสร้างโมเดลรากฐานแข่งกับ GPT และ Gemini เนื่องจากขาดแคลนทั้งทุนทรัพย์ระดับแสนล้าน และซูเปอร์คอมพิวเตอร์ ที่มีกำลังประมวลผลสูงพอกับกลุ่มมหาอำนาจ
และโอกาสที่แท้จริงของไทยคือ การเป็นผู้พัฒนาเพื่อตอบโจทย์เฉพาะด้าน ด้วยการนำโมเดล Open-source ระดับโลก เช่น Llama ของ Meta มาเทรนซ้ำด้วยดาต้าของไทยเพื่อสร้างแอปพลิเคชันที่ตอบโจทย์ธุรกิจไทย หรือการพัฒนา AI เจาะลึกอุตสาหกรรมที่ไทยแข็งแกร่ง เช่น ด้านการท่องเที่ยว การแพทย์เฉพาะทาง การเกษตร
ทางเลือกที่ดีที่สุดของไทยไม่ใช่การเลือกระหว่างอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่คือการใช้ข้อดีจากการเป็น Hub โครงสร้างพื้นฐาน เพื่อเอื้อประโยชน์ให้ผู้พัฒนาไทย โดยภาครัฐและเอกชนต้องเจรจาขอนำเม็ดเงินลงทุนหรือทรัพยากรคลาวด์ จากต่างชาติที่เข้ามาตั้งฐานในไทย มาสนับสนุนกลุ่ม Startup และนักวิจัยไทย เพื่อสร้างนวัตกรรม AI ของตัวเอง วิธีนี้จะช่วยให้ไทยไม่ตกเป็นเพียงผู้ให้เช่าพื้นที่ แต่ขยับมาเป็นผู้ขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างยั่งยืน.