ประโยคที่ว่า “ทุกคนล้วนมีความเป็นศิลปินอยู่ในตัว” ไม่ผิดแม้แต่น้อย เพราะความคิดสร้างสรรค์ของแต่ละคนล้วนแต่มีเอกลักษณ์ซ่อนอยู่ รูปแบบและวิธีการสื่อสาร การแสดงออกที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะผู้มีภาวะออทิสติก ที่ในประเทศไทยมีการประเมินที่หลากหลาย และอาจมีจำนวนผู้มีภาวะออทิสติกมากกว่า 300,000 คน ตามการประมาณการของกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ แต่มีเพียงส่วนน้อยที่ขึ้นทะเบียน
ผู้มีที่ภาวะออทิสติก ศิลปะเป็นสิ่งที่มีประโยชน์มาก เพราะนอกจากศิลปะจะเป็นเครื่องมือในการบำบัดแล้ว ยังเป็นทั้งช่องทางการสื่อสารถึงความรู้สึกนึกคิด ได้ใช้ทักษะที่หลากหลาย เป็นพื้นที่ที่จะปลดปล่อยจินตนาการ แสดงศักยภาพในฐานะของศิลปิน
ผลงานของศิลปินออทิสติกที่สร้างสรรค์ออกมา ไม่ใช่แค่ผลงานจากการบำบัดเท่านั้น แต่ยังถูกนำไปสร้างเป็นรายได้เพื่อให้กลุ่มคนพิเศษเหล่านี้ได้มีรายได้พอเลี้ยงตัวเอง จากการนำผลงานศิลปะไปสกรีนบนเสื้อ กระเป๋า หมวก ที่หลายคนอาจรู้จัก Artstory By Autistic Thai ภายใต้การดูแลของมูลนิธิออทิสติกไทย
ซึ่ง Artstory คือธุรกิจที่ทำเพื่อสังคมของกลุ่มเด็กพิเศษ และบุคคลออทิสติก ที่ร่วมกันสร้างสรรค์ จินตนาการผ่านภาพลายเส้น ผลงานศิลปะที่มีชิ้นเดียวในโลกสู่ผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบ โดยการสนับสนุนของศูนย์ฝึกอาชีพออทิสติกไทยภายใต้มูลนิธิออทิสติกไทยที่มุ่งมั่น ส่งเสริม คุณค่า และพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็กพิเศษอย่างเท่าเทียมและยั่งยืน
มูลนิธิออทิสติกไทย เป็นองค์กรที่มุ่งช่วยเหลือบุคคลออทิสติกและบุคคลที่บกพร่องทางพัฒนาการหรือการเรียนรู้ในสังคม บนฐานการจัดการความรู้ การพัฒนานวัตกรรมด้านแบบ และความร่วมมืออย่างบูรณาการ มีค่านิยมองค์กรที่สำคัญคือ “เชื่อมั่นในศักยภาพและสนับสนุนการเข้าถึงสิทธิอย่างเป็นจริง”
หนึ่งในพันธกิจสำคัญของมูลนิธิออทิสติกคือ การส่งเสริมการเรียนรู้ การศึกษานอกระบบ การศึกษาตามอัธยาศัย การเรียนร่วม การฟื้นฟูสมรรถภาพและส่งเสริมทักษะการจัดหลักสูตรวิชาชีพ การฝึกอาชีพอิสระ การส่งเสริมการมีงานทำ การจ้างงาน การพัฒนาระบบการตลาด การจำหน่ายผลิตภัณฑ์ การจัดศูนย์เรียนรู้ในชุมชนออทิสติกและบุคคลที่บกพร่องทางพัฒนาการหรือการเรียนรู้ และการดำเนินงานศูนย์อาชีพสำหรับบุคคลออทิสติก
และเมื่อไม่นานมานี้นิทรรศการที่บอกเล่าเรื่องราว ความนึกคิดของศิลปินออทิสติก “It’s Ok to be Artist: เพราะทุกคนคือศิลปิน” ที่ถูกจัดโดย มูลนิธิออทิสติกไทย และกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และ Artstory By Autistic Thai ที่รวบรวมผลงานศิลปะจากศิลปินออทิสติกมากกว่า 30 คน ที่ถ่ายทอดตัวตน ความคิด มุมมองต่อโลกผ่านศิลปะที่เปี่ยมไปด้วยพลังและความงาม
“นี่นับเป็นอีกก้าวสำคัญของมูลนิธิออทิสติกไทย ที่ได้เห็นศิลปินออทิสติกกว่า 30 คน มีเวทีในการแสดงออกถึงศักยภาพของพวกเขาอย่างแท้จริง ทุกภาพวาดและผลงานที่จัดแสดง ไม่ใช่เพียงงานศิลป์ แต่เป็น ‘เสียง’ และ ‘เรื่องราวชีวิต’ ที่ถูกถ่ายทอดออกมาในรูปแบบที่จับต้องได้ เราเชื่อว่าผลงานเหล่านี้จะช่วยสร้างความเข้าใจใหม่ๆ ให้สังคมได้เห็นว่าความแตกต่างไม่ใช่อุปสรรค แต่เป็นคุณค่าที่ควรถูกยกย่อง แม้ว่านิทรรศการจะจบและปิดฉากลงไปแล้ว แต่เชื่อว่าผู้ที่ได้เข้าชมจะได้แรงบันดาลใจ โดยเฉพาะเยาวชนรุ่นใหม่ที่กำลังก้าวตามความฝันของตัวเอง แม้จะมีข้อจำกัดหรือความท้าทาย” ชูศักดิ์ จันทยานนท์ ประธานมูลนิธิออทิสติกไทย เปิดความคิด
ศิลปินออทิสติกที่ได้เข้าร่วมงานนิทรรศการ It’s Ok to be artist และจัดแสดงผลงาน บอกเล่าความรู้สึกกับ “ผู้จัดการ 360 องศา” ว่า “ผมดีใจมากที่ผมจะได้ไปแสดงภาพที่ริเวอร์ ซิตี้ จริง ๆ ผมวาดภาพไม่เป็น ผมชอบเล่นเกมมากกว่า แต่พอคุณครูที่ Artstory มาสอนผม บอกให้ผมวาดภาพ จะได้ไปสร้างเกม มันก็เลยทำให้ผมอยากวาดภาพ พอวาดออกมาจริง ๆ ใคร ๆ ก็บอกว่าสวย ผมยิ่งดีใจมากเลย ที่จะได้เอาภาพไปแสดง ผมภูมิใจในตัวเองมากขึ้น อยากอธิบายภาพที่ตัวเองวาดให้ทุกคนรู้ว่า มันแปลว่าอะไร ตอนนี้ผมชอบวาดภาพคนครับ ผมชอบวาดฟรีดา คาห์โล อย่างน้อยวันนี้ทุกคนก็ได้รู้จักฟรีดาเสียที” ณวัฒน์ เจตนะวิบูลย์ หรือน้องอบอุ่น กล่าว
คำบอกเล่าความรู้สึกของศิลปินออทิสติกเหล่านี้เป็นการแสดงออกถึงความภูมิใจในตัวเอง ได้จัดแสดงผลงานในงานนิทรรศการ เช่นที่ อนุสรณ์ ถุนารินทร์ หรือน้องมิกซ์ ที่ชื่นชอบการวาดภาพลายไทย และมีโอกาสได้ค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์ต่างๆ ในวรรณคดี และสร้างสรรค์ผลงานมากมายด้วยจุดเด่นเรื่องลายเส้นแนวภาพลายไทย
“ผมรู้สึกภูมิใจมากๆ ที่ได้มีงานแสดงผลงานของตัวเอง ร่วมกับเพื่อนๆ คนอื่นๆ ผมชอบวาดภาพมากๆ และคิดว่า สัตว์ต่างๆ นั้น มันมีจุดเด่น และเก่งไม่เหมือนกันนะ ในจินตนาการของผม สัตว์ทุกตัวอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ใช้จุดเด่นของตัวเองช่วยกันได้ครับ ผมชอบใช้สีดำ ขาว แพง มันเด่น มันชัดดีครับ ภาพแต่ละภาพผมตั้งใจ และกว่าจะเสร็จแต่ละภาพก็ใช้เวลานะ บางภาพก็เป็นสัปดาห์ เป็นเดือนก็มีครับ ทุกๆ ครั้งที่ได้ออกมาโชว์ภาพที่ตัวเองวาดจะรู้สึกดีจัง มีคนชอบภาพของเราด้วย มีคนดูรู้ด้วยว่า ผมสร้างสัตว์ตัวอะไรบ้าง ผมอยากให้มีการจัดงานแบบนี้อีกหลายๆ ที่เลยครับ”
และศิลปินคนสุดท้ายที่ “ผู้จัดการ 360 องศา” ได้มีโอกาสพูดคุยคือ ชนกรณ์ พุกะทรัพย์ หรือน้องอเล็ก นักศึกษาชั้นปีที่ 2 สาขาวิชาครีเอทีฟกราฟิก มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา ที่ก่อนหน้านี้เคยมีผลงานการออกแบบลายผ้า “ตัวอักษรในโลกของอเล็ก” ที่ถูกนำมาออกแบบเป็นแบรนด์เสื้อผ้าและคอลแล็บส์ร่วมกับแบรนด์ 8ight Seconds จนออกคอลเลกชันชื่อ Together และล่าสุดยังทำแบรนด์ของตัวเองชื่อ Alex
“งานนี้ผมนำผลงานมาแสดง 3 ภาพครับ มันเป็นภาพตัวละครของผม ชื่อว่า Dreamer เจ้านักล่าฝัน และตัวแมวสีดำชื่อ Little Pop ผมเก็บมันไว้ในสมอง ตอนนี้ผมเอามันออกมาให้ทุกคนได้เห็นภาพ และอีกภาพชื่อภาพ Where is Mommy ให้ทายว่า แม่ผมอยู่ไหน แม่ผมชื่อ กบ ครับ”
“ผมดีใจมากที่ค้นพบสิ่งที่เราชอบ และมีโอกาสลงมือทำ ตอนนี้ชีวิตมีความสุขกับการเล่นเกม ดูการ์ตูนและวาดภาพ บอกเล่าจินตนาการของผมจนตอนนี้ผมได้เป็น Creator ที่แม้ผมจะเป็นออทิสติก แอลดี และทำมันได้ ผมเรียนหนังสือร่วมกับคนปกติด้วยนะครับ ตอนนี้ผมเรียนอยู่ชั้นปี 2 สาขาครีเอทีฟกราฟิก คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา ผมภูมิใจมากๆ ที่ผมทำได้ และมีหลายคนชอบผลงานของผมนะครับ
“ฝากถึงเพื่อนที่เป็นเหมือนกับผมว่า การจะมีความสุขได้ต้องใช้เวลาในการค้นหาตัวเอง ค้นให้พบว่าความสุขของเราคืออะไรจริงๆ และลงมือทำ ไม่ต้องกลัว ไม่ต้องอายเลยครับ You can do it I can do it. ครับ อย่ายอมแพ้”
แม้ว่านิทรรศการ It’s Ok to be Artist : เพราะทุกคนคือศิลปิน จะจบลงไปแล้ว แต่สิ่งที่ยังคงอยู่คือโอกาสสำหรับการสร้างอาชีพของศิลปินออทิสติก รวมถึงยังเป็นจุดกำเนิดของแรงบันดาลใจให้คนที่ชื่นชอบงานศิลปะอีกด้วย.